Evde yangın söndürücü bulundurmak, küçük bir alevin büyümesini önlemek için alınabilecek en pratik tedbirlerden biridir. Ancak raftaki herhangi bir tüpü satın almak yeterli değildir; yangının kaynağına uygun söndürücü seçmek, kolay erişilen bir yere koymak ve nasıl kullanılacağını önceden bilmek gerekir.
Önce evdeki yangın risklerini belirleyin
Mutfakta kızgın yağ, elektrik panosunda kısa devre, salonda priz veya uzatma kablosu, balkonda mangal gibi farklı riskler bulunabilir. Söndürücü seçimini evin büyüklüğünden önce bu risklere göre yapmak daha sağlıklı bir başlangıçtır.
Tek bir cihazla bütün senaryoları çözmeye çalışmak her zaman doğru değildir. Mutfak ile garaj gibi risklerin birbirinden çok farklı olduğu evlerde, uygun türde iki küçük cihaz erişim açısından tek ve ağır bir cihazdan daha kullanışlı olabilir.
Yangın sınıfları neyi anlatır?
A sınıfı; ahşap, kâğıt, kumaş ve benzeri katı maddeleri kapsar. B sınıfı yanıcı sıvıları, C sınıfı yanıcı gazları, F sınıfı ise pişirme yağlarını ifade eder. Etiket üzerindeki sınıf işaretleri, tüpün hangi yangınlarda kullanılabildiğini gösterir.
Elektrik kaynaklı bir olayda önce mümkünse enerjiyi güvenli şekilde kesmek gerekir. Elektrik kesildikten sonra yanan ana malzemenin sınıfı önem kazanır; yine de enerji altındaki ekipmana su uygulamak ciddi çarpılma riski doğurur.
Ev için hangi söndürücü türü uygundur?
ABC kuru kimyevi tozlu tüpler, çok amaçlı olmaları nedeniyle evlerde sık tercih edilir. Katı madde, yanıcı sıvı ve gaz yangınlarında kullanılabilirler; fakat uygulama sonrasında yoğun toz bırakır ve hassas elektronik cihazlarda ek hasara yol açabilir.
Karbondioksitli söndürücüler elektrik ekipmanlarında kalıntı bırakmaz. Buna karşılık kapalı ve küçük hacimlerde solunum açısından dikkatli kullanılmalı, metal çıkış bölümüne çıplak elle dokunulmamalıdır; püskürtme sırasında aşırı soğur.
Mutfakta kızgın yağ yangını için F sınıfına uygun ıslak kimyasal söndürücü veya standartlara uygun yangın battaniyesi daha isabetli olabilir. Yağ yangınına su dökmek, alevli yağı etrafa sıçratarak olayı saniyeler içinde büyütebilir.
Kapasiteyi sadece ağırlığa bakarak seçmeyin
Küçük bir aerosol ürün ile sertifikalı yangın söndürücü aynı güvenceyi sağlamaz. Ev için cihaz seçerken ürünün standardı, söndürme performansı, dolum miktarı ve kullanıcı tarafından rahat taşınıp taşınamayacağı birlikte değerlendirilmelidir.
Çok ağır bir tüp, yaşlı veya fiziksel gücü sınırlı biri tarafından kullanılamayabilir. Satın almadan önce evdeki yetişkinlerin cihazı yerinden kaldırıp güvenli biçimde yönlendirebildiğinden emin olun.
Söndürücü nereye konulmalı?
Tüpü yangının çıkması muhtemel noktanın hemen yanına sıkıştırmak doğru değildir. Ocak yanında başlayan alev, cihazı erişilemez hâle getirebilir. Mutfak çıkışına yakın, kaçış yolunu kapatmadan ulaşılabilecek bir duvar konumu daha güvenlidir.
Cihaz görünür olmalı; dolap arkasında, kilitli depoda veya yüksek rafta tutulmamalıdır. Çocukların kurcalamasını önlemek gerekir, fakat yetişkinlerin birkaç saniyede ulaşabilmesi de korunmalıdır.
Etiket ve göstergede neleri kontrol edin?
Satın alma tarihinde gövdenin ezik, paslı veya sızıntılı olmamasına bakın. Basınç göstergeli modellerde ibrenin üreticinin belirttiği çalışma aralığında bulunması, emniyet piminin yerinde ve mührün sağlam olması gerekir.
Üretim, dolum, bakım ve son kullanma bilgilerini okunaklı biçimde görün. Belgesiz dolum yapılmış, etiketi silinmiş veya geçmişi bilinmeyen ikinci el tüpler ev güvenliği için iyi bir tercih değildir.
Aylık kısa kontrol rutini oluşturun
Her ay cihazın yerinde olduğunu, önünün kapanmadığını, manometre durumunu, hortumu ve gövdeyi gözle kontrol edin. Bu işlem birkaç dakika sürer ve ihtiyaç anında boş ya da hasarlı bir cihazla karşılaşma riskini azaltır.
Periyodik bakım ve dolum aralığında ürün etiketini ve yetkili servis önerisini esas alın. Kullanılmış bir söndürücü, kısa süre püskürtülmüş olsa bile yeniden kullanılmaya hazır kabul edilmemeli; yetkili bakım noktasında kontrol edilmelidir.
Kullanım sırası nasıl olmalı?
Önce çevredekileri uyarın, kaçış yolunu açık tutun ve acil yardım çağrısını geciktirmeyin. Yangın küçükse, yoğun duman yoksa ve arkanızda güvenli çıkış bulunuyorsa cihazı kullanmayı değerlendirin.
Genel uygulama; emniyet pimini çekmek, hortumu alevlerin dibine yöneltmek, kolu sıkmak ve süpürme hareketi yapmaktır. Rüzgârlı açık alanda rüzgârı arkaya almak, duman ve alevi üzerinize taşımamak açısından önemlidir.
Ne zaman müdahale etmemelisiniz?
Alev tavana ulaşıyorsa, oda yoğun dumanla dolduysa, gaz tüpü ısınıyorsa veya kaçış yolunuz kapanabilecek durumdaysa söndürmeye çalışmayın. Kapıyı mümkünse kapatıp binadan çıkın ve itfaiyeye doğru adres ile yangının türünü bildirin.
Yangın söndürücü bir kaçış aracıdır; profesyonel müdahalenin yerine geçmez. Ev halkıyla çıkış planı yapmak, duman alarmı kullanmak ve ana elektrik ile gaz kesme noktalarını bilmek, tüp satın almak kadar değerlidir.